redigera Substantiv (rzeczownik)
Polskans substantiv böjs efter sju kasus, två numerus och tre genus.
I polskan har substantiven inte någon bestämd eller obestämd form. Det som i de germanska språken uttrycks med hjälp av dessa former får i polskan uttryckas på andra sätt::
- ten chłopak jechał rowerem (den här pojken cyklade)
- jakiś chłopak jechał rowerem (någon pojke cyklade)
- jeden chłopak jechał rowerem (en pojke cyklade)
redigera Kasus (przypadek deklinacji)
Det polska språkets 7 kasus är följande:
- nominativ (mianownik) - vem/vad? (kto? co?)
- genitiv (dopełniacz) - vems? (kogo? czego? czyj?)
- dativ (celownik) - åt vem? åt vad? (komu? czemu?)
- ackusativ (biernik) - vem/vad (bär du)? (kogo? co?)
- instrumentalis (narzędnik) - vem/vad (blir du)? (kim? czym?)
- lokativ (miejscownik) - vem/vad är du i/vid/på/under..?, (var, när) (w/o/na kim? w/o/na czym?)
- vokativ (wołacz) - används vid tilltal.
Maskulina substantiv böjs ganska regelbundet, medan feminina och neutrala substantiv uppvisar större variation.
Exempel: kupiec (köpman), maskulinum
*N s: kupiec pl: kupcy *G s: kupca pl: kupców *D s: kupcowi pl: kupcom *A s: kupca pl: kupców *I s: kupcem pl: kupcami *L s: kupcu pl: kupcach *V s: kupcze! pl: kupcy!
Exempel: niedziela (söndag), femininum
*N s: niedziela pl: niedziele *G s: niedzieli pl: niedziel *D s: niedzieli pl: niedzielom *A s: niedzielę pl: niedziele *I s: niedzielą pl: niedzielami *L s: niedzieli pl: niedzielach *V s: niedzielo! pl: niedziele!
Exempel: ramię (arm), neutrum
*N s: ramię pl: ramiona *G s: ramienia pl: ramion *D s: ramieniu pl: ramionom *A s: ramię pl: ramiona *I s: ramieniem pl: ramionami *L s: ramieniu pl: ramionach *V s: ej tillämpbart
Exempel: krowa (ko), femininum
*N s: krowa pl: krowy *G s: krowy pl: krów *D s: krowie pl: krowom *A s: krowę pl: krowy *I s: krową pl: krowami *L s: krowie pl: krowach *V s: krowo! pl: krowy!
Exempel: dziecko(barn), neutrum
*N s: dziecko pl: dzieci *G s: dziecka pl: dzieci *D s: dziecku pl: dzeciom *A s: dziecko pl: dzieci *I s: dzeckiem pl: dzećmi *L s: dziecku pl: dzieciach *V s: dzecko! pl: dzieci!
Lokativ förekommer enbart efter prepositioner, övriga kasus, förutom nominativ, styrs antingen av prepositioner eller betingas av ordets funktion i satsen. Nominativ kan bara användas för subjekt.
Även personnamn, både förnamn och efternamn, böjs efter kasus.
Exempel: Jan Kolwalski, maskulinum
*N s: Jan Kowalski pl: Janowie Kowalscy *G s: Jana Kowalskiego pl: Janów Kowalskich *D s: Janu Kowalskiemu pl: Janom Kowalskim *A s: Jana Kowalskiego pl: Janów Kowalskich *I s: Janem Kowalskim pl: Janami Kowalskimy *L s: Janie Kowalskim pl: Janach Kowalskich *V s: Janie Kowalski! pl: Janowie Kowalscy!
Liknande kasusböjning sker med ortsnamn (Wrocław, Warszawa), även i sammansatta former (Ostrów Mazowiecki).
redigera Numerus (liczba)
Substantiven förekommer i singular (liczba pojedyńcza) och plural (liczba mnoga).
redigera Genus (rodzaj)
Polska språket tre genus (maskulinum (rodzaj męski), femininum (rodzaj żeński) och neutrum (rodzaj nijaki).
Substantivets genustillhörighet kan oftast utläsas utifrån substantivets sista bokstav i grundformen:
- Maskulinum slutar ofta på konsonanter: człowiek (=människa), stół (bord), baran (=bagge), pies (=hund), gęsior (=han-gås).
- Femininum, slutar vanligen på -a: kobieta (=kvinna), owca (=får), kawa (=kaffe), bajka (=saga), szafa (=skåp), gęś (=hon-gås), mysz (mus)
- Neutrum, slutar vanligen på -o: dziecko (=barn ), ciastko (=kaka), drzewo (=träd), koło (=hjul), pióro (=penna).
Observera att det finns undantag: till exempel maskulina substantiv mężczyzna (=man), sędzia (=domare) avviker från regeln.
Latinska och grekiska lånord med ändelse -um som liceum, museum, seminarium är alla neutrala.
Personsubstantiv (rzeczownik osobowy) är ofta maskulinum, men flera har även en femininform, till exempel:
- dyrektor (manlig direktör) och dyrektorka eller pani dyrektor (kvinnlig direktör)
- uczeń (manlig elev) och uczennica (kvinnlig elev)
- (pan) Konopnicki ((herr) Konopnicki) och (pani) Konopnicka ((fru) Konopnicka)
- (pan) Mickewicz ((herr) Mickewicz) och pani Mickewicz (fru Mickewicz), eller Mickewiczowa ((fru) Mickeiwicz).
Maskulina personsubstantiv (till exempel yrke) används som femininum om de avser en kvinna:
- sędzia (=domare), till exempel
- Pan sędzia jechał do pracy (=herr domare åkte till arbetet)
- Pani sędzia jechała do pracy (=fru domare åkte till arbetet)
- artysta (=artist), till exempel
Få personsubstantiv är neutrala, till exempel:
- dziecko (=barn)
- niemowlę (=spädbarn, egentligen "småbarn som kan ej prata")
- dziewczę (smeknamnsform av dziewczyna, flicka)
- kobiecisko (ironisk form av kobieta, ungefär fruntimmer)
Djur kan ha olika former för könen:
- kogut, (ålderdomlig form: kur) (=tupp) och kura (=höna)
- wilk (=varg) och wilczyca (varginna)
- lew (=lejon) och lwica (lejoninna)
- kozioł (=bagge) och koza (getko)
Andra djur har ett bestämt genus som används oavsett djurets naturliga kön:
- ptak (=fågel; maskulinum)
- ryba (=fisk; femininum)
- rak (=räka; maskulinum)
- dzik (=vildsvin; maskulinum)
- owad (=insekt; maskulinum)
- mewa (=fiskmås; femininum)
- mysz (=mus; femininum)
- szczur (=råtta; maskulinum)
Vid kasusböjning kan man ha hjälp av underuppdelningar av genus:
- människor
- djur
- ting
redigera Diminutiv form
Diminutiva former av substantiv är mycket vanliga.
Alla förnamn har ett stort antal smeknamnsformer:
- Anna - Ania, Aniusia, etc.
- Jan - Janek, Jaś, Jasiek, Januś', etc.
- Roman - Romek, Romuś, Romeczek, Romulek, etc.
- Katarzyna - Kasia, Kaśka, Kasieńka, Katarzynka, etc.
För att skapa förtrolighet använder man till expempel hellre pić kawkę (=dricka lill-kaffet) än pić kawę (=dricka kaffe), varvid kawka inte alls behöver betyda en mindre kopp:
- kawa (=kaffe) - kawka, kaweczka, kawusia, kawunia
- szprotka (=sardin, som redan i sig är i diminutiv form) - szproteczka
- samochód (=bil) - samochodzik (kan vara, men behöver inte vara leksaksbil)
- samolot (=flygplan) - samolocik (kan vara, men behöver inte vara leksaksflygplan)
- żona (=hustru) - żonka, żoneczka, żoniusia
- mysz (=mus) - myszka (Musse Pigg heter Myszka Miki)
- kobieta (=kvinna) - kobietka
- pies (=hund) - piesek, pieseczek
- kot (=katt) - kotek, koteczek
Liksom ovanstående smeknamn, kan orden även förgrovas eller ironiseras genom augmentativ:
- kobieta (=kvinna) → kobiecisko
- chłop (=karl) → chłopisko
- pies (=hund) → psisko
- nos (=näsa) → nochal
redigera Pronomen
redigera Räkneord
| Tal | Grundtal | Ordningstal | Iterativa multipel-tal | Substantiv-tal i singular |
| 0 | zero | zerowy | — | — |
| 1 | jeden | pierwszy | jednokrotny, pojedynczy | jedynka |
| 2 | dwa | drugi | dwukrotny, podwójny | dwójka |
| 3 | trzy | trzeci | trzykrotny, potrójny | trójka |
| 4 | cztery | czwarty | czterokrotny, poczwórny | czwórka |
| 5 | pięć | piąty | pięciokrotny | piątka |
| 6 | sześć | szósty | sześciokrotny | szóstka |
| 7 | siedem | siódmy | siedmiokrotny | siódemka |
| 8 | osiem | ósmy | ośmiokrotny | ósemka |
| 9 | dziewięć | dziewiąty | dziewięciokrotny | dziewiątka |
| 10 | dziesięć | dziesiąty | dziesięciokrotny | dziesiątka |
| 11 | jedenaście | jedenasty | jedenastokrotny | jedenastka |
| 12 | dwanaście | dwunasty | dwunastokrotny | dwunastka |
| 13 | trzynaście | trzynasty | trzynastokrotny | trzynastka |
| 14 | czternaście | czternasty | czternastokrotny | czternastka |
| 15 | piętnaście | piętnasty | piętnastokrotny | piętnastka |
| 16 | szesnaście | szesnasty | szesnastokrotny | szesnastka |
| 17 | siedemnaście | siedemnasty | siedemnastokrotny | siedemnastka |
| 18 | osiemnaście | osiemnasty | osiemnastokrotny | osiemnastka |
| 19 | dziewiętnaście | dziewiętnasty | dziewiętnastokrotny | dziewiętnastka |
| 20 | dwadzieścia | dwudziesty | dwudziestokrotny | dwudziestka |
| 30 | trzydzieści | trzydziesty | trzydziestokrotny | trzydziestka |
| 40 | czterdzieści | czterdziesty | czterdziestokrotny | czterdziestka |
| 50 | pięćdziesiąt | pięćdziesiąty | pięćdziesięciokrotny | pięćdziesiątka |
| 60 | sześćdziesiąt | sześćdziesiąty | sześćdziesięciokrotny | sześćdziesiątka |
| 70 | siedemdziesiąt | siedemdziesiąty | siedemdziesięciokrotny | siedemdziesiątka |
| 80 | osiemdziesiąt | osiemdziesiąty | osiemdziesięciokrotny | osiemdziesiątka |
| 90 | dziewięćdziesiąt | dziewięćdziesiąty | dziewięćdziesięciokrotny | dziewięćdziesiątka |
| 100 | sto | setny | stokrotny, stukrotny | setka |
| 200 | dwieście | dwusetny, dwóchsetny | dwóchsetkrotny, dwustukrotny | dwusetka |
| 300 | trzysta | trzechsetny | trzechsetkrotny, trzystukrotny | trzysetka |
| 400 | czterysta | czterechsetny | czterechsetkrotny, czterystukrotny | czterysetka |
| 500 | pięćset | pięćsetny | pięćsetkrotny | pięćsetka |
| 600 | sześćset | sześćsetny | sześćsetkrotny | sześćsetka |
| 700 | siedemset | siedemsetny | siedemsetkrotny | siedemsetka |
| 800 | osiemset | osiemsetny | osiemsetkrotny | osiemsetka |
| 900 | dziewięćset | dziewięćsetny | dziewięćsetkrotny | dziewięćsetka |
| 1000 | tysiąc | tysięczny, tysiączny | tysiąckrotny | — |
| 106 | milion | |||
| 109 | miliard | |||
| 1012 | bilion | |||
| 1015 | biliard | |||
| 1018 | trylion | |||
| 1021 | tryliard | |||
| 1024 | kwadrylion | |||
| 1027 | kwadryliard | |||
| 1030 | kwintylion | |||
| 1033 | kwintyliard | |||
| 1036 | sekstylion | |||
| 1039 | sekstyliard | |||
| 1042 | septylion | |||
| 1045 | septyliard | |||
| 1048 | oktylion | |||
| 1051 | oktyliard | |||
| 1054 | nonylion (nowentylion) | |||
| 1057 | nonyliard (nowentyliard) | |||
| 1060 | decylion | |||
| 1063 | decyliard | |||
| 10100 | gugol | |||
| 10120 | wicylion | |||
| 10180 | trycylion | |||
| 10240 | kwadragilion | |||
| 10300 | kwinkwagilion | |||
| 10360 | seskwilion | |||
| 10420 | septagilion | |||
| 10480 | oktogilion | |||
| 10540 | nonagilion | |||
| 10600 | centylion | |||
| 1010^100 | gugolpleks |
redigera Adjektiv (przymiotnik)
Adjektiv överensstämmer (kongruerar) vad gäller kasus, genus och numerus med det substantiv de modifierar.
Exempel: czarny (svart)
maskulinum feminum neutrum
*N s: czarny czarna czarne
*G s: czarnego czarnej czarnego
*D s: czarnemu czarnej czarnemu
*A s: czarny/czarnego czarną czarne
*I s: czarnym czarną czarnym
*L s: czarnym czarnej czarnym
*V s: czarny czarna czarne
maskulinum feminum+neutrum
*N s: czarni czarne
*G s: czarnych czarnych
*D s: czarnym czarnym
*A s: czarnych czarne
*I s: czarnymi czarnymi
*L s: czarnych czarnych
*V s: czarni czarne
Exempel:
* N f s: Czarna krowa żuje trawę. (En svart ko tuggar gräs) * G f s: Rogi czarnej krowy są ostre. (Den svarta kons horn är vassa) * D f s: Dam trawę czarnej krowie. (Jag skall ge den svarta kon gräs) * A f s: Trzymam czarną krowę. (Jag håller i den svarta kon) * I f s: Staję sie czarną krową. (Jag håller på att bli en svart ko) * L f s: Stoję przy czarnej krowie. (Jag står vid den svarta kon) * V f s: O ty czarna krowo! (Å du svarta ko!)
Adjektive kompareras med hjälp av suffix (-szy, -sza, -sze) (komparativ) och prefix (naj-) (superlativ):
* ładny, ładna, ładne (fin) * ładniejszy, ładniejsza, ładniejsze (finare) * najładniejszy, najładniejsza, najładniejsze (finast)
Det finns också perifrastisk komparation (mer/mest):
* ładny, ładna, ładne (skön) * bardziej/mniej ładny/ładna/ładne (mer/mindre skön) * najbardziej/najmniej ładny/ładna/ładne (mest/minst skön)
redigera Adverb (przysłówek)
Adverben bygger på adjektiven, men får ändelse -o eller -nie. Exempel:
* głośno (högt, adjektiv: głośny/głośna/głośne) * wyraźnie (tydligt, adjektiv: wyraźny, wyraźna, wyraźne)
redigera Verb (czasownik)
Polskan har person- och numerusböjda verb (subjekt-predikat kongruens) med olika former i samtliga personer, vilket gör att personliga pronomen blir redundanta (dvs. ej nödvändiga att ange) och därför används mycket sparsamt. Ett undantag är tredje person singular där personliga pronomen fortfarande används i stor utsträckning.
Verbens presensform har inte genusböjning.
Verbets futurumform uttrycks genom hjälpverb eller ändelse. Vid böjning används inte genusform, vilket sker dock vid användning av hjälpverb.
Verbets preteritumform som är den enda formen av förfluten tid, uttrycks genom ändelse. Polska språkets verb genusbestäms i första-tredje person preteritum, vilket gör att även då kan personliga pronomen utelämnas.
Polska språket saknar pluskvamperfekt och uttrycker detta istället genom att sätta bisatsen i relation med huvudsatsen, och använda vissa omskrivningar. Det betyder att en huvudsats i preteritum som följs av en bisats i preteritum ska tolkas så att bisatsens händelse utspelade sig tidigare än händelsen i huvudsatsen och inte i förhållande till nutid. Exempel:
- Jak wszedłem do domu, to ona już pojehała. (=När jag kom hem, så hade hon redan åkt; już (redan) används här för att sätta ut relationen i tiden)
Konditionalis är också välutvecklad och byggs upp med ändelser och/eller hjälpverb, och är genusbestämd.
redigera Böjning av regelbundna verb
Polskans verbböjning är mycket invecklad och svår då den är väldigt oregelbunden och har en invecklad böjningsstruktur. Polskan har 11 böjningsgrupper men enligt många lingvistiker ska det finnas upp till 18 böjningsgrupper och några oregelbundna verb. Man kan inte med hjälp av verbändelsen i infinitiv veta vilken böjningsgrupp den tillhör utan man måste lära sig dessa utantill.
redigera Böjningsgrupp 1
| Form | Singular | Plural | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
||
| Infinitiv |
(czytać - att läsa) |
||||||
| Presens |
(czytam - jag läser) |
(czytasz - du läser) |
(czyta - han/hon/det/Ni läser) |
(czytamy - vi läser) |
(czytacie - ni läser) |
(czytają - de läser) |
|
| Preteritum | mask. |
(czytałem - jag läste) |
(czytałeś - du läste) |
(czytał - han/det/Ni läste) |
(czytaliśmy - vi läste) |
(czytaliście - ni läste) |
(czytali - de läste) |
| femi. |
(czytałam - jag läste) |
(czytałaś - du läste) |
(czytała - hon/det/Ni läste) |
(czytałyśmy - vi läste) |
(czytałyście - ni läste) |
(czytały - de läste) |
|
| neutr. |
|
|
(czytało - det läste) |
||||
| Preteritum (icke specificerad) |
(czytano) |
||||||
| Imperativ |
|
(czytaj - Läs!) |
|
(czytajmy - Låt oss läsa!) |
(czytajcie - Läs!) |
|
|
| Konditionalis | mask. |
(czytałbym - jag skulle läsa) |
(czytałbyś - du skulle läsa) |
(czytałby - han/det/Ni skulle läsa) |
(czytalibyśmy - vi skulle läsa) |
(czytalibyście - ni skulle läsa) |
(czytaliby - de skulle läsa) |
| femi. |
(czytałabym - jag skulle läsa) |
(czytałabyś - du skulle läsa) |
(czytałaby - hon/det/Ni skulle läsa) |
(czytałibyśmy - vi skulle läsa) |
(czytałibyście - ni skulle läsa) |
(czytałiby - de skulle läsa) |
|
| neutr. |
|
|
(czytałoby - det skulle läsa) |
||||
| Presens particip aktiv | mask. |
(czytający) |
|||||
| femi. |
(czytająca) |
(czytające) |
|||||
| neutr. |
|
|
(czytające) |
||||
| Presens particip passiv | mask. |
(czytany) |
(czytani) |
||||
| femi. |
(czytana) |
(czytane) |
|||||
| neutr. |
|
|
(czytane) |
||||
| Gerundium presens |
(czytając) |
||||||
| Perfekt particip |
(czytawszy - läst) |
||||||
| Gerundium |
(czytanie - läsande) |
||||||
redigera Böjningsgrupp 2
| Form | Singular | Plural | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
||
| Infinitiv |
(umieć - att kunna) |
||||||
| Presens |
(umiem - jag kan) |
(umiesz - du kan) |
(umie - han/hon/det/Ni kan) |
(umiemy - vi kan) |
(umiecie - ni kan) |
(umieją - de kan) |
|
| Preteritum | mask. |
(umiałem - jag kunde) |
(umiałeś - du kunde) |
(umiał - han/det/Ni kunde) |
(umieliśmy - vi kunde) |
(umieliście - ni kunde) |
(umieli - de kunde) |
| femi. |
(umiałam - jag kunde) |
(umiałaś - du kunde) |
(umiała - hon/det/Ni kunde) |
(umiałyśmy - vi kunde) |
(umiałyście - ni kunde) |
(umiały - de kunde) |
|
| neutr. |
(umiałom - jag kunde) |
(umiałoś - du kunde) |
(umiało - det kunde) |
||||
| Preteritum (icke specificerad) |
(umiano) |
||||||
| Imperativ |
|
(umiej - Kan!) |
|
(umiejmy - Låt oss kunna!) |
(umiejcie - Kan!) |
|
|
| Konditionalis | mask. |
(umiałbym - jag skulle kunna) |
(umiałbyś - du skulle kunna) |
(umiałby - han/det/Ni skulle kunna) |
(umielibyśmy - vi skulle kunna) |
(umielibyście - ni skulle kunna) |
(umieliby - de skulle kunna) |
| femi. |
(umiałabym - jag skulle kunna) |
(umiałabyś - du skulle kunna) |
(umiałaby - hon/det/Ni skulle kunna) |
(umiałybyśmy - vi skulle kunna) |
(umiałybyście - ni skulle kunna) |
(umiałyby - de skulle kunna) |
|
| neutr. |
|
|
(umiałoby - det skulle kunna) |
||||
| Presens particip aktiv | mask. |
(umiejący) |
|||||
| femi. |
(umiejąca) |
(umiejące) |
|||||
| neutr. |
|
|
(umiejące) |
||||
| Presens particip passiv | mask. |
(umiany) |
(umiani) |
||||
| femi. |
(umiana) |
(umiane) |
|||||
| neutr. |
|
|
(umiane) |
||||
| Gerundium presens |
(umiejąc) |
||||||
| Perfekt particip |
(czytawszy - kunnat) |
||||||
| Gerundium |
(umienie - kunnande) |
||||||
redigera Böjningsgrupp 3
redigera Böjningsgrupp 4
redigera Böjningsgrupp 5a
redigera Böjningsgrupp 5b
redigera Böjningsgrupp 5c
redigera Böjningsgrupp 6a
redigera Böjningsgrupp 6b
redigera Böjningsgrupp 7a
redigera Böjningsgrupp 7b
redigera Böjningsgrupp 8a
redigera Böjningsgrupp 8b
redigera Böjningsgrupp 9
redigera Böjningsgrupp 10a
redigera Böjningsgrupp 10b
redigera Böjningsgrupp 10c
redigera Böjningsgrupp 11
| Form | Singular | Plural | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
|
||
| Infinitiv |
(wieźć - att köra) |
||||||
| Presens |
(wiozę - jag kör) |
(wieziesz - du kör) |
(wiezie - han/hon/det/Ni kör) |
(wieziemy - vi kör) |
(wieziecie - ni kör) |
(wiozą - de kör) |
|
| Preteritum | mask. |
(wiozłem - jag körde) |
(wiozłeś - du körde) |
(wiózł - han/det/Ni körde) |
(wieźliśmy - vi körde) |
(wieźliście - ni körde) |
(wieźli - de körde) |
| femi. |
(wiozłam - jag körde) |
(wiozłaś - du körde) |
(wiozła - hon/det/Ni körde) |
(wiozłyśmy - vi körde) |
(wiozłyście - ni körde) |
(wiozły - de körde) |
|
| neutr. |
|
|
(wiozło - det körde) |
||||
| Preteritum (icke specificerad) |
(wieziono) |
||||||
| Imperativ |
|
(wieź - Kör!) |
|
(wieźmy - Låt oss köra!) |
(wieźcie - Läs!) |
|
|
| Konditionalis | mask. |
(wiózłbym - jag skulle köra) |
(wiózłbyś - du skulle köra) |
(wiózłby - han/det/Ni skulle köra) |
(wieźlibyśmy - vi skulle köra) |
(wieźlibyście - ni skulle köra) |
(wieźliby - de skulle köra) |
| femi. |
(wiozłabym - jag skulle köra) |
(wiozłabyś - du skulle köra) |
(wiozłaby - hon/det/Ni skulle köra) |
(wiozłybyśmy - vi skulle köra) |
(wiozłybyście - ni skulle köra) |
(wiozłyby - de skulle köra) |
|
| neutr. |
|
|
(wiozłoby - det skulle köra) |
||||
| Presens particip aktiv | mask. |
(wiozący) |
|||||
| femi. |
(wioząca) |
(wiozące) |
|||||
| neutr. |
|
|
(wiozące) |
||||
| Presens particip passiv | mask. |
(wieziony) |
(wiezieni) |
||||
| femi. |
(wieziona) |
(wiezione) |
|||||
| neutr. |
|
|
(wiezione) |
||||
| Gerundium presens |
(wioząc) |
||||||
| Perfekt particip |
(zawiózłszy - kört) |
||||||
| Gerundium |
(wiezienie - körande) |
||||||
redigera Aktiva verb
Verb, grundform: jechać
Exempel på presens: (obs pronomen kan utelämnas i alla personer)
- jag/du/han/hon åker
- 1. (ja) jadę
- 2. (ty) jedziesz
- 3. (on) jedzie
- vi/ni/de åker
- 1. (my) jedziemy
- 2. (wy) jedziecie
- 3. (oni/one) jadą
Exempel på genusformerna i preteritum: (obs pronomen kan utelämnas i alla personer)
- jag/du/han/hon åkte
- 1.m. (ja) jechałem
- 1.f. (ja) jechałam
- 2.m. (ty) jechałeś
- 2.f. (ty) jechałaś
- 3.m. (on) jechał
- 3.f. (ona) jechała
- vi/ni/de åkte
- 1.m/m+f myśmy jechali eller my jechaliśmy
- 1.f. myśmy jechały eller my jechałyśmy
- 2.m/m+f. wyście jechali eller wy jechaliście
- 2.f. wyście jechały eller wy jechałyście
- 3.m. oni jechali
- 3.f. one jechały
Observera att pluralformerna varierar för rent feminina subjekt, eller maskulina och blandade.
Exempel på futurum (obs liten genusavvikelse), även här kan pronomen utelämnas. Ofta använder man hellre futurumformer av ett besläktat verb pojechać.
- jag/du/han/hon skall åka
- 1. ja pojadę eller ja bedę jechał eller ja bedę jechać
- 2. ty pojedziesz eller ty będziesz jechał eller ty będziesz jechać
- 3. on/ona pojedzie eller on będzie jechał, ona będzie jechała eller on/ona będzie jechać
- 'vi/ni/de skall åka
- 1. my pojedziemy eller my będziemy jechać
- 2. wy pojedziecie eller wy będziecie jechać
- 3. oni/one pojadą eller oni/one będą jechać
Exempel på konditionalis (obs liten genusavvikelse), även här kan pronomen utelämnas:
- jag/du/han/hon skulle ha åkt
- 1. ja (po)jechałbym eller ja bym (po)jechał
- 2.m/m+f. ty (po)jechałbyś eller ty byś (po)jechał
- 2.f. ty (po)jechałabyś eller ty byś (po)jechała
- 3.m/m+f. on (po)jechałby eller on by (po)jechał
- 3.f. ona (po)jechałaby eller ona by (po)jechała
- 'vi/ni/de skulle ha åkt
- 1.m/m+f my (po)jechalibyśmy eller my byśmy (po)jechali
- 1.f. my (po)jechałybyśmy eller my byśmy (po)jechały
- 2m/m+f wy (po)jechalibyście eller wy byście (po)jechali
- 2.f. wy (po)jechałybyście eller wy byście (po)jechały
- 3m/m+f oni (po)jechaliby eller oni by (po)jechali
- 3.f. one (po)jechałyby eller one by (po)jechały
redigera Passiva verb
Passiva verbformer (strona bierna czasownika) konstrueras med hjälpverben być (=vara) eller zostać (=bli) och adjektivform av verbet:
- książka jest czytana (=boken läses)
- (ja) jestem chwalony za... (=jag beröms för...)
- (ja) byłem chwalony za... (=jag berömdes för...)
- (one) były oskarżone (=de (femininum!) anklagades)
- Jan został potrącony przez samochód (=Jan påkördes av en bil)
redigera Reflexiva verb
Reflexiva verb (strona zwrotna czasownika) använder sig av de reflexiva pronomen på två sätt.
Om verbet syftar på subjektet använder man alltid się oavsett vilken person subjektet är:
- ja myję się (=jag tvättar mig)
- on myje się (=han tvättar sig)
- my myjemy się (=vi tvättar oss)
Om verbet syftar på annat objekt använder man annat reflexivt pronomen än się :
- on myje mnie (=hon tvättar mig)
- ona myje ją (=hon tvättar henne; ytterligare en annan person)
Reciproka pronomen (till exempel varandra) omskrives med nawzajem (=ömsesidigt):
- my się na wzajem myjemy (=vi tvättar varandra)
redigera Sammansatta verb
Genom att använda en preposition som prefix till ett verb kan man modulera verbets betydelse.
Exempel - pisać (=att skriva):
- opisać (=beskriva)
- odpisać (=skriva av)
- dopisać (=skriva till)
- napisać (=skriva ner (för att få det skrivet))
- przypisać (=tillskriva)
- zapisać (=skriva ner (för att komma ihåg))
- podpisać (=skriva under)
Vissa verb när de prefixeras av pronomen blir "överraskande" futurum! Exempel - marznąc - marznę [ma´rznɛ](=jag fryser i presens):
- zamarznę - skall förfryser
- omarznę - skall kylas ner
- przymarznę - skall frysa fast
- pomarznę - skall frysa
- namarznę - skall frysa
- podmarznę - skall kylas
redigera Syntax
De enklaste meningarna använder sig alltid av rak ordföljd, både i huvudsatser och bisatser - subjekt (podmiot) + predikat (orzeczenie) + determinativ (określenie):
- Ja jadę szybko do szkoły. (jag åker fort till skolan)
- Ja mówię że ja jadę szybko do szkoły. (jag säger att jag åker fort till skolan)
- Ja teraz jadę szybko do szkoły. (nu åker jag fort till skolan)
Determinativ kan vara:
- ackusativobjekt (dopełnienie) - czytam książkę (jag läser en bok)
- adverbial (okolicznik) - pójdę jutro (jag skall gå imorgon)
- attribut (przydawka) - czytam interesującą książkę (jag läser en intrssant bok)
Bortsett från dessa enkla exempel finner man komplexitet, likvärdig med morfologin, i satsbyggnaden. Genom att alla ordformer böjs och pronomen kan utelämnas, tillåter polskan en stor rikedom av varierande ordföljder utan att kontexten och förståelsen äventyras.
Variationer i ordföljder kan användas för att betona specifika ord. Det/de orden som kommer först blir betonade. Exempel:
- Jadę szybko do szkoły (jag åker fort till skolan)
- Szybko jadę do szkoły - betonar att det går fort
- Do szkoły jadę szybko / Do szkoły szybko jadę - betonar att jag åker fort just till skolan
| Grammatik efter språk | ||
|---|---|---|
| Arabiska | Bosniska | Danska | Engelska | Finska | Franska | Isländska | Italienska | Japanska | Kinesiska | Nederländska | Polska | Ryska | Spanska | Svenska | Tyska | ||
| Utdöda språk | Konstgjorda språk | Fiktiva språk |
| Fornengelska | Latin | Runsvenska | Vulgärlatin | Romanica | Svartiska | Quenya | Klingon |